IN DE KIJKER

BEKIJK EEN COLLECTIESTUK IN DETAIL

 

Bezoar, 17e eeuw

 

bezoar, 17e eeuw, MOU-collectie

Collectie:

MOU Oudenaarde

Objectnaam:

Bezoar

Materiaal:

bezoarsteen, zilver

Afmetingen:

-

Datering:

17de eeuw

 

 

 

klik op de foto voor vergroting

 

wat is een bezoar?

 

De term bezoar komt oorspronkelijk uit het Perzisch. Het Perzische pâdzahr (پادزهر) betekent letterlijk: bescherming tegen gif. De bezoargeit, een roodbruine soort geit die o.a. de bergen van Voor-Azië en op sommige Griekse eilanden voorkomt en vaak dit type maagstenen heeft, is naar de bezoar vernoemd. In de middeleeuwen werden aan bezoarstenen magische eigenschappen toegekend. Tegenwoordig wordt de naam bezoar aan alle maagstenen toegekend.

 

de bezoar van het MOU:


Personen die vergiftiging vrezen, maar niet bij macht zijn voorproevers voor hen te laten werken, zoeken in de middeleeuwen hun toevlucht tot de bezoarsteen.

Een bezoar is een steenachtige klomp haren en plantenresten uit de maag van de bezoargeit en enkele andere geitensoorten, waaraan men in de zestiende en zeventiende eeuw een genezende kracht toewijst. Vrouwen dragen deze rond de hals of taille om het kwaad af te wenden. Daarnaast wordt aan de bezoar een gif neutraliserende werking toegeschreven. Deze stenen zijn zeldzaam en worden in de Middeleeuwen in goud en zilver gezet of van een fraai omhulsel voorzien.

In de MOU-collectie bevindt zich een ronde bezoar, die wordt bewaard in een vergulde zilveren doos uit de zeventiende eeuw. De Engelse houder heeft een ketting, zodat de bezoar om de nek kan gedragen worden of in de drank kan worden gedompeld om eventueel gif te neurtraliseren. De gehele houder is geajoureerd, wat wil zeggen dat het lichaam is voorzien van een patroon van kleine openingen. Normaal gesproken wordt deze techniek toegepast ter versiering van een werkstuk. In dit geval heeft het ook een praktische nut. Door de kleine openingen kan de vloeistof de bezoar bereiken als deze met houder en al in de drank wordt gedoopt. Men dient zich te realiseren dat de zilversmid die dit ajourwerk heeft gemaakt, dat heeft gedaan met zeer fijne boortjes en vijltjes. Om de houder extra uitstraling te geven, heeft de zilversmid de doos niet alleen geajoureerd , maar ook nog gegraveerd.

 

Deze beschrijving kan je vinden is in het boek over de zilvercollectie van het MOU: “Met glans verzameld”.

In de Harry Potter-boeken van de Britse schrijfster J.K. Rowling komt de bezoar ook voor, en wordt dan gebruikt als tegengif tegen de meeste giftige toverdranken. De steen wordt voor het eerst genoemd in het eerste deel van de Harry Potter reeks, tijdens zijn eerste les toverdranken. Sneep vraagt hier een aantal vragen aan Harry, die Harry niet kan beantwoorden (Hermelien natuurlijk wel). Het is het cruciale ingrediënt van een tegengif dat Harry moest brouwen in zijn vierde jaar. Dit is een steen die je in de maag van een geit kan weervinden en die je redt van de meeste toverdranken. Dit verschrompelde bruine voorwerp lijkt meer op een gedroogd niertje dan op een echte steen. Hiermee redde Harry het leven van Ron Wemel in "Harry Potter en de Halfbloed Prins".

 

terug naaroverzichtspagina "objecten in de kijker"

 

© MOU Museum Oudenaarde en de Vlaamse Ardennen - design Digital Cordon Bleu